Existentialisme (zie agenda hierna)

Elke tweede dinsdagavond van de maand. Vrij toegang. Denk aan Sartre, Simone de Beauvoir, Kierkegaard en Camus. Hein Oostveen coördineert de activiteiten.

 

Van de deelnemers wordt verwacht:

- interesse in het existentialisme, zowel theorie als praktijk 
- enige gevoel voor humor
- bereidheid om eigen ervaringen in te brengen
- af te wisselen tussen ervaring, woorden en verhalen van de andere deelnemers
- eigen zin-keuzes nader te willen onderzoeken   

Tijdens het programma is er via ons platform uitwisseling van ervaringen en standpunten. Alleen deelnemers kunnen daaraan meedoen, de redactie en begeleiding wordt gedaan door Hein Oostveen en Wim Prinse. Dit is een open werkgroep: meld je aan voor een eerste keer en kijk of het wat voor je is.

Binnen de werkgroep Existentialisme zijn we al enige tijd bezig om zowel de theoretische als praktische kant van het Existentialisme te behandelen. We hebben daarbij De Woorden van Sartre, De Tweede Sexe, van De Beauvoir en radiolezingen van Merleau-Ponty behandeld. Daarnaast hebben we secundaire literatuur doorgenomen van Gary Cox, Word Existentialist, Aaron James, Surfen met Sartre en van Sarah Bakewell, De Existentialisten. Dit seizoen willen we vanuit het perspectief van het Existentialisme de nadruk leggen op de esthetiek van het bestaan met als leidende vraag ‘hoe geef ik vorm aan mijn leven’. Daarnaast behandelen we het Stoïcisme, hetgeen ons de mogelijkheid biedt deze twee veelal nogal haaks op elkaar staan stromingen, met elkaar te vergelijken, te bevragen en te bediscussiëren:

  • Zijn we in een van God verlaten wereld geworpen zijn of zijn we juist ingebed in een kosmische ordening?
  • Moeten we onze beperkingen overstijgen door persoonlijke projecten of moeten we ons voegen naar wat we zijn en ernaar streven om een goed mens te zijn?
  • Gaat het om zelfbestemming en zelfverwezenlijking of moeten we ervoor zorgen dat we ons gelukkig voelen? Of sluit dit elkaar niet uit?
  • Kunnen we het ‘te goeder trouw’ handelen gelijkstellen aan de constante reflectie op het eigen denken en handelen?

We beginnen aan de hand van de analyse van Foucault van het ‘waarheidspreken’ in zijn Moed tot Waarheid met het aanstippen van specifieke momenten in de historische ontwikkeling van de bestaansesthetica: de omvorming van het ‘ken uzelf’ naar de zorg voor zichzelf en anderen zoals zich dat binnen de Griekse polis voltrekt, de karakterisering van de Cynici door Epictetus, het ascetische ideaal van de Christelijke bedelorden en de specifieke levensstijlen in de Moderne tijd. Hier kunnen we dan zelf het engagement van Sartre en De Beauvoir aan toevoegen.

Met het boek van Adriaan Veenstra, Het primaire waarom, duiken we in de Existentiële therapie. Veenstra verkeerde in een identiteitscrisis en ging op zoek naar datgene wat zijn leven betekenis gaf. Het was Sartre die hem inspireerde zichzelf terug te vinden. Gekscherend wordt in een podcast interview met Veenstra Sartre als redder van zijn relatie gekenmerkt. Deze belichting van Sartre geeft een onverwachte kijk op de mogelijkheden die het Existentialisme in zich draagt ons leven te verkennen en daar vorm aan te geven. Veenstra betrekt de vraag naar het ‘primaire waarom’ op de kern van zijn existentie die hij karakteriseert als zijn ‘vloeibare identiteit’, en waaruit hij zijn inspiratie put. We confronteren dit denken met de vraag die Camus zich stelt: kan het leven nog wel geleefd worden als het absurd is en we ons nergens op kunnen beroepen? En behandelen vervolgens het antwoord wat hij zelf geeft in zijn Mythe van Sisyphus.

Een ander antwoord op deze vraag zou gevonden kunnen worden in de zijnsleer zoals Merleau-Ponty en Michel Henri deze, volgens Ruud Welten in zijn ‘Het lichaam vergeet niet’, ontwikkelen. Zij laten zien dat het autonome subject niet langer tegenover de wereld staat maar juist door het lichaam daarin is ingebed. Voor MP moet het bewustzijn niet als de oorspronkelijk intentionaliteit begrepen worden maar wordt deze intentionaliteit door de motoriek van het lichaam ingevuld. Henri gaat nog een stap verder door van deze intentionaliteit af te zien en het leven direct in het lichaam aan zichzelf te laten verschijnen.

Voor de behandeling van het Stoïcisme gebruiken we het zakboekje van Epictetus dat door Pigliucci is bewerkt en becommentarieerd voor het moderne leven. Hierin komt de nadruk te liggen op de ‘Stoïcijnse tweedeling’ die inhoudt dat je je alleen in moet zetten voor de dingen die je aan kan, en op de drie aandachtsgebieden van het streven, het handelen en het constant reflecteren op je eigen denken en handelen. Daarnaast gebruiken we het boek van Lawrence C. Becker A New Stoïcisme, waarin Becker onder meer het idee verwerpt dat de Stoïcijnen strenge emotieloze personen zijn. Juist omdat zij in staat zijn met tegenstellingen om te gaan, kunnen zij het leven vrolijk tegemoet treden, zo stelt hij.

Wij komen 10 keer bij elkaar en besteden om en om aandacht aan het Existentialisme en het Stoïcisme. Na 5 bijeenkomsten herhalen we deze opzet en de behandelde materie. Verdeeld over degenen die de bijeenkomst voorbereiden en/of coördineren ziet het rooster er dan als volgt uit:


Wij zien je graag ! 

Met groet,
Hein Oostveen en Wim Prinse

----------

Rooster groep Existentialisme:

  Datum Voorbereiding/ Coördinatie Persoon/Stroming Tekst/Boek
1 14 september 2021 Hein Inleiding Foucault, Moed tot Waarheid
    Rietje Sartre Veenstra, Het primaire waarom
2 12 oktober Eric Stoïcijnen Pigliucci, De Stoïcijnse gids voor geluk.
3 9 november Else Camus Camus, De Mythe van Sysiphus
4 14 december Diederik Stoïcijnen Becker, A new Stoïcism
5 11 januari 2022 Wim Merleau-Ponty en Michel Henri Welten, ‘Het Lichaam vergeet niet’
6 8 februari Rietje Sartre Veenstra, Het primaire waarom
7 8 maart Eric Stoïcijnen Pigliucci, De Stoïcijnse gids voor geluk.
8 12 april Else Camus Camus, De Mythe van Sysiphus
9 10 mei Diederik Stoïcijnen Becker, A new Stoïcism
10 14 juni Wim Merleau Ponty en Michel Henri Welten, ‘Het Lichaam vergeet niet’

Hein Oostveen,
Coördinator werkgroep Existentialisme

Je bent welkom, ook al heb je nog niet eerder deelgenomen aan deze donderdag-avonden. Stuur de eerste keer even een e-mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. 

Locatie: Voorheen DJOJ - Rotterdam Hillegersberg. Nu zijn onze bijeenkomsten via Zoom en af en toe organiseren we in onderling overleg een fysieke bijeenkomst of 'event'. 

Kosten: geen, tenzij een fysieke locatie gehuurd wordt. Dan bedragen de kosten € 5 per deelnemer (inclusief eerste koffie of thee), ter plaatse te voldoen.

Meld je aan als je belangstelling hebt. 

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.