Grote belangstelling filosofieweek Frankrijk 2022

vrijdag 29 juli 2022 Johan ter Heegde

De ruime belangstelling deed ons vandaag besluiten de grotere locatie in Monpazier te boeken voor 5 t/m 9 september. Je kunt je dus weer aanmelden en nu ontvang je geen 'nee' maar krijg je een 'ja' van ons.

Ook blijkt dat voor het krijgen van een verblijf in Monpazier, je (soms) beter direct contact kunt opnemen met aanbieders dan uitsluitend af te gaan op het aanbod van tussenpersonen (bijvoorbeeld Booking.com) via het internet. Bij direct contact bleek dat er wel plaats beschikbaar is terwijl via tussenpersonen er geen mogelijkheden meer waren.

 

In Monpazier is verblijf mogelijk bij bijvoorbeeld:

- Les Fleurs
- Chez Edèll
- Monpazier Gite
- La Maiso Anglaise
- Le Camp De Ferie
- La Maison des Poblans
- Gite Monpazier
- Hôtel Edward 1er
- Somiyu

Er zijn talloze aanbieders in de nabije omgeving van Monpazier. Kijk bijvoorbeeld op de website "Pays de bergerac tourisme" en selecteer "dormir" en vervolgens "chambres d'Hotes" en vervolgens "Monpazier". 

Hartelijke groet,
Johan

Onze eerdere berichten over de filosofieweek in Frankrijk vind je hierna.

Over de opzet van ons dagprogramma:
09.00 uur - Starten met koffie/thee
09.30 uur - College / Workshop 1 – Johan (Paul)
11.00 uur - Koffie/thee
11.15 uur - College / Workshop 2 – Paul (Johan)
12.30 uur - Lunch in een van de restaurants in Monpazier
14.00 uur - Kort en langer WandelWijs – Wim Prinse, Ad van Hienen, Wim Koetsier
                  en Paul en Johan. Met gesprekken over onze filosofische
                  wereldbeelden. 
19.30 uur - Diner in telkens een ander restaurant in Monpazier of omgeving
21.30 uur - Nagesprekken aan de bar; waar dan ook in Monpazier

Het OCHTENDPROGRAMMA geven we hierna:

Maandag 5 september
Thema 1: Alle zijnden zijn machines, ook de mens (Johan).
Thema 2: Deleuzes speculatie over de werkelijkheid (Paul).

Dinsdag 6 september
Thema 1: Machine ontologie / Mecanosfeer (Paul).
Thema 2: De onreduceerbaarheid van entiteiten (Johan).

Woensdag 7 september
Thema 1: De interne differentie (Paul).
Thema 2: Ongrijpbaar spul: 1ste aspect van het viervoud (Johan). 

Donderdag 8 september
Thema 1: Ontmoeting aan het oppervlak (Paul)
Thema 2: De ingekleurde ervaring (Johan). 

Vrijdag 9 september
Thema 1: Ander spul: dat rondkolkt in de kern (Johan).
Thema 2: De wereld zit niet op slot (Paul).

Het MIDDAGPROGRAMMA (in overleg met deelnemers)

- een wandeling "Biron" (een korte en langere versie) optie diner?
- een wandeling "Boucle de la Courège"
- een wandeling "Capdrot" (inclusief lunch Capdrot)
- bezoek (biologisch) wijnhuis (LaTuque) - optie lunch?
- bezoek aan een chateau (bijv. Josephine Baker)?
- bezoek grotten Lascaux? 

Met voldoende tijd voor uitwisseling over

1) het wereldbeeld van de filosoof Gilles Deleuze (via boek "Alles is een machine" van Arjen Kleinherenbrink) 

2) een 'opdracht':

Schets jouw wereldbeeld en geef aan hoe met behulp van de drie hoofdvragen van de filosofie dat wereldbeeld bij jou gestalte krijgt.
Gebruik "Beginnen met filosofie" van Luc Ferry waarin hij zegt dat elke filosofie drie componenten heeft.

1  Begrijpen van de van de werkelijkheid

·       THEORIE (the-oria)

2   Verlangen naar rechtvaardigheid

·       ETHIEK (praxis)

3   Zoeken naar het heil of behoud

·       WIJSHEID

Kort samengevat als volgt: 

THEORIE
In de theorie gaat het om een beeld van de wereld te scheppen en er kennis over te verwerven. Wat is de aard van de ons omringende wereld. Je vraagt naar het wezenlijke (theion / theia). We hebben hiervoor middelen nodig, middelen om te zien en te kennen. Dit noemen we orao. We hebben aannamen nodig over wat de werkelijkheid is, wat echt is, wat geldt als bestaand, wat geldt als correct en incorrect. Nadenken over deze aannamen kan verschillende vormen aannemen: één daarvan heet in de filosofie ontologie - zijnsleer, een andere epistemologie. Ontologie bestudeert de wijze waarop dingen bestaan. Epistemologie bestudeert de wijze waarop wij weten, om visie en kennis te genereren.

To theion of ta theia orao betekent ‘ik zie (orao) het goddelijke (theion); ’ ik zie de goddelijke dingen (theia)’. Zo is the-oria een poging om in de werkelijkheid het goddelijke te aanschouwen. In de moderne filosofie gaan deze woorden een andere betekenis krijgen, omdat er niet goddelijks meer te zien is in het universum. Kant gaat het vraagstuk van de theoria in volkomen nieuwe termen formuleren. Ze krijgen nu de connotatie van constructies. De klassieke theoria gaat naar theorievorming in de moderne wetenschap.

ETHIEK (praxis)
Wij moeten ons ook bezighouden met de andere mensen, met onze medespelers.
Hoe kunnen we met elkaar samenleven? Hoe moeten we ons op een leefbare, nuttige en waardige wijze, kortom op een rechtvaardige wijze jegens andere gedragen? Kortom, weten hoe te leven met anderen.

WIJSHEID
Al deze bovenstaande vragen verwijzen naar het vraagstuk van het heil / behoud. Het gaat hier om zin / doel van alles begrijpen. Een aspect van het geestelijk leven.

                             

Hartelijke groet,

Paul, Wim en Johan  

 

 

                        

Filosofieweek Frankrijk 2022 - 5 t/m 9 september

donderdag 16 juni 2022 Johan ter Heegde

Weer een filosofieweek in Frankrijk. Opniew in het schitterende middeleeuws bastide dorp Monpazier. In de Dordogne. Nabij Bergerac. Eenvoudig en goedkoop aan te vliegen vanuit luchthaven Rotterdam-Den Haag.

Paul Schuurhuizen, Wim Prinse en Johan ter Heegde nemen het initiatief tot weer een filosofieweek in Frankrijk; in Monpazier. Van maandag 5 september t/m vrijdag 9 september dit jaar. Er zijn genoeg aanmeldingen. De filosofieweek gaat zeker door. Tegen het einde van zondagmiddag 4 september organiseren we een kick-off en maken we kennis met elkaar.

Filosofie en WandelWijs
De filosofieweek in Monpazier omvat niet alleen filosofie, maar ook gezond bewegen. Voor de middagen is er een WandelWijs aanbod: wandelen in combinatie met filosofie. Het wandelaanbod is geschikt voor liefhebbers van korte wandelingen rond Monpazier en voor deelnemers die graag wat langer erop uitgaan.  

Filosofie in de ochtend
Het onderwerp van de week is “De constructie van de wereld”. Dit onderwerp is de eerste hoofdvraag van de filosofie. De vraag naar het zijn, naar hoe het allemaal (de wereld en wij) in elkaar zit en werkt. Niet hoe het fysisch, technisch, maar ontologisch. De inleiders, Paul en Johan, hebben gebruik gemaakt van het boek “Against Continuity” van Arjen Kleinherenbrink. In dit boek laat Arjen zien dat de Franse filosoof Gilles Deleuze een “zevenvoudig filosofisch denkmodel” hanteert voor de eerste hoofdvraag van de filosofie.

Arjen Kleinherenbrink stelt dat Deleuze hiermee vooruitloopt op hedendaagse denkers in de westerse filosofie: stromingen die zich laten kennen met het begrip ‘realisme’ in hun titel, zoals het Nieuw Realisme, Speculatief Realisme en Objectgericht Realisme. Deze stromingen behandelen we niet in deze filosofieweek. We bespreken alleen het zevenvoudig filosofisch denkmodel.

WandelWijs in de middag
De theorie van het filosofisch (ontologisch) denkmodel is één zaak. Maar wat betekent dit voor de praktijk? Op een informele manier kunnen we in de middagen hierover denken en uitwisselen: wat is het belang van een ander filosofisch denkmodel voor de praktijken (de ethiek, de politiek) en het 'heil'van mens en samenleving? In het boek "Alles is een machine" van Arjen Kleinherenbrink kun je daar al over lezen. Deelnemers ontvangen vooraf hierover nog aanwijzingen van ons. We werken en spreken wel graag steeds vanuit filosofische teksten die we kunnen duiden. Andere denkers of filosofen die gebruik lijken te maken van dit filosofisch denkmodel zijn bijvoorbeeld Timothy Morton (boek: “Ecologisch wezen”) en Bruno Latour (boek: "De constructie van de wereld"). 

Verplicht of vrij?
Wil of kan je niet zoveel gezond bewegen? Blijf dan in de middag in Monpazier of ga zelf erop uit. Dan zien we elkaar weer in de avond. Wil je die filosofische ochtend niet, dan kun je uitslapen of andere dingen doen, en sluit je in de middag weer aan bij de WandelWijs activiteit.

Materialen; voorbereiding of voorkennis nodig?
De presentaties in de filosofieweek zijn in het Nederlands. Ook de materialen die we uitreiken zijn in het Nederlands. Wij bevelen het boek “Alles is een machine” van Arjen Kleinherenbrink aan. Voorafgaand aan de wandelingen ontvang je een tekst die gericht is op het vertalen van de filosofie van de ochtenden naar het verkennen van op deze theorie gebaseerde praktijken. Voorkennis op het niveau en de omvang van het boekje “Beginnen met filosofie” van Luc Ferry is prettig en gewenst om nog beter te begrijpen waar we deze week qua filosofie eigenlijk mee bezig zijn. Deelnemers ontvangen vooraf hierover nog aanwijzingen van ons.  

Locatie en ruimte
Dit jaar gebruiken we niet een zaal van een restaurant, maar komen we in de Mediatheek of het Socio-Cultureel Centrum van Monpazier bijeen. Indien we met heel veel deelnemers zijn en wanneer coronabesmetting dreigt, maken we gebruik van een nog grotere ruimte in de “Salle des fêtes” van Monpazier.

Inschrijving, verblijf en prijzen
Kies zelf voor jouw accommodatie in of rond Monpazier. We hebben de afgelopen jaren nooit slechte verhalen gehoord over de verschillende mogelijkheden van verblijf hier in Monpazier. Vind zelf iets in of nabij Monpazier dat bij je past qua comfort en budget. Maaltijden (lunches, diners) in restaurants zijn voor eigen rekening van de deelnemer. Koffie en thee tijdens de colleges/workshops zijn begrepen in de prijs voor inschrijving. De prijs voor deelname bedraagt €49 per persoon. Vlieg je van Rotterdam naar Bergerac en huur je niet zelf een auto dan kunnen wij je ophalen en brengen van/naar vliegveld Bergerac. Wij rekenen daarvoor €50 per persoon voor een auto met chauffeur. Laat bij je inschrijving ons weten of je daar gebruik van maakt. Maak, na je aanmelding en inschrijving dus een bedrag van €49 (inschrijving) of van €99 (inschrijving + vervoer) aan ons over.

Programma/dagindeling
Meer details van het programma volgen nog. De opzet van de cursusdagen is als volgt:

09.00 uur - Starten met koffie/thee
09.30 uur - College / Workshop 1 – Johan (Paul)
11.00 uur - Koffie/thee
11.15 uur - College / Workshop 2 – Paul (Johan)
12.30 uur - Lunch in een van de restaurants in Monpazier
14.00 uur - Kort en langer WandelWijs – Wim Prinse, Ad van Hienen, Wim Koetsier
                 en Paul en Johan. Met opdrachten/gesprekken over het Filosofisch
                 Model in de praktijk
19.30 uur - Diner in een van de restaurants in Monpazier
21.30 uur - Nagesprekken aan de bar; waar dan ook in Monpazier

Heb je vragen, stel ze gerust. (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 06-20134344).

Met hartelijke groet,
Johan ter Heegde                           

Society 4.0 en het politieke bij de filosoof Gilles Deleuze

vrijdag 30 juli 2021 Johan ter Heegde

 

Kijk en luister naar de lancering van 'Society 4.0'  (Bob de Wit, Jan Peter Balkenende en Trudy Huisman). 

Lees een recensie over het boek Society 4.0. 

Heb je het boek Society 4.0 al gelezen? Kijk in de boekhandel of bestel Society 4.0 op het internet

Lees meer...

Society 4.0 - en het micro- en macropolitieke van Deleuze?

maandag 26 juli 2021 Johan ter Heegde

We zijn begonnen met het boek Society 4.0. We hebben de issues, zowel de Global als de Glokal omschrijving, in het Nederlands uitgeschreven. Welke grote auteurs, denkers of filosofen kunnen ons de richting en route voor de komende 10 jaar, voor de jaren 2020-2030, wijzen?     
Wil je hier iets meer van weten?
Kijk en luister naar een kennismaking met 'Society 4.0' en zie  de presentatie, de lancering van het boek 'Society 4.0' door Bob de Wit, Jan Peter Balkenende en Trudy Huisman. 
 

Lees meer...

Society 4.0 - Bob de Wit - 8 politieke issues

dinsdag 06 juli 2021 Johan ter Heegde

In onze vorige bijeenkomst zagen we dat het boek 'Society 4.0' aan de hand van acht issues/thema’s de toekomst probeert te verkennen. Geheel in lijn met de werkzaamheden van de werkgroep 2020PLUS gaat het om de vraag naar een goed verhaal of filosofie – politieke filosofie – voor de toekomst. De auteur herneemt dat onze geschiedenis bepaalde tijdperken op wereldschaal kent en met deze tijdperken ook grote transities (overgangen of revoluties).

Zie het boek "Society 4.0" van prof. dr. Bob de Wit.

 

Lees meer...

Society 4.0 - Bob de Wit - de natiestaat in verdrukking

zondag 04 juli 2021 Johan ter Heegde

Society 4.0 issue 1 - de natiestaat in verdrukking. Nu een verder onderzoek en uitwerking voor elk issue uit het boek "Society 4.0" van prof. dr. Bob de Wit. Aan de slag met de acht issues/probleemgebieden die het boek "Society 4.0" adresseert. De gewenste situatie, samengevat onder de titel "GLOCAL" is nog heel abstract en geeft niet meer dan een richting. Welke hedendaagse filosofen, denkers en hun werken kunnen wij erbij halen en per issue inzetten? En hoe dan verder?

 

Lees meer...

Society 4.0 - Bob de Wit - Nederlandse vertaling

zaterdag 19 juni 2021 Johan ter Heegde

Kort geleden hebben we in het Filosofie Café gesproken over het boek "Society 4.0" van prof. dr. Bob de Wit
Peter Bastiaanssen en Johan ter Heegde gaven een korte samenvatting. Zie hierna een eerste poging van Johan om de acht issues/probleemgebieden die het boek "Society 4.0" adresseert, in het Nederlands - en dan heel kort - samen te vatten. Ook de twee benaderingen die de auteur Bob de Wit samenbrengt onder de titel "GLOBAL" en de titel "GLOCAL" zijn hierna kort samengevat. In onze werkgroepen en leesgroepen spreken we Nederlands en een korte, zo correct mogelijke, samenvatting in onze eigen taal, maakt het onderwerp meer toegankelijk.

 

Lees meer...

Politieke Filosofie 2020PLUS (2020-2030) - Hedendaagse filosofen, denkers of auteurs

donderdag 01 april 2021 Johan ter Heegde

Kort geleden hebben we in het filosofie Café gesproken over twee boeken: (1) het boek 'Theorie van de kraal' van Willem Schinkel en Rogier van Reekum, en (2) het boek 'Waar kunnen we landen?' van Bruno Latour. Hein Oostveen en Johan ter Heegde presenteerden hun eerste samenvatting. Zie de activiteit 'Filosofie 2020PLUS' op de website voor het lijstje met de boeken die wij willen doornemen met elkaar. 

 

Lees meer...

Spinoza - wat anderen over Spinoza zeggen

donderdag 16 januari 2020 Johan ter Heegde

Spinoza: belangwekkende uitspraken van anderen over Spinoza. Ik heb er een paar voor je verzameld en geef ze hierna in mijn eigen woorden weer. Overigens: in september 2020 gaan onze filosofieweken in Frankrijk over Spinoza. Zie onze website over deze filosofieweken in Frankrijk"

Lees meer...

Spinoza - vier redenen om Spinoza te bestuderen!

woensdag 08 januari 2020 Johan ter Heegde

Vier redenen om vandaag nog aan Spinoza te denken en met zijn filosofie bezig te zijn.
Van mijn leermeester op de EUR kreeg ik ooit enkele redenen mee. Zie hierna.

Overigens: in september 2020 gaan onze filosofieweken in Frankrijk over Spinoza. Zie onze website over de "weken Spinoza".

Lees meer...

Politieke Filosofie 2020PLUS (2020-2030)

donderdag 02 januari 2020 Johan ter Heegde

Je kan je hele leven met de geschiedenis van de filosofie bezig zijn. Volgens een van mijn leermeester vergt het een jaar of acht intensief bezig zijn om een beetje 'thuis te raken' in de westerse filosofie. En vervolgens kun je ook nog aan de slag met 'politieke filosofie'. Deze werkgroep gaat op zoek naar de grote verhalen voor de toekomst, voor het decennium 2020-2030. 

 

Lees meer...

Spinoza - waarom Spinoza's filosofie in deze tijd?

dinsdag 31 december 2019 Johan ter Heegde

Dat is een aardige vraag: waarom Spinoza's filosofie in deze tijd?
Zo lang geleden (rond 1650) leefde deze filosoof Spinoza...  En er is daarna zoveel gezegd en gebeurd! 
Tenminste vier redenen om in 2020 - en weer eens in Frankrijk - hem aandacht te geven!

Lees meer...

Spinoza - filosofieweken in Frankrijk

dinsdag 31 december 2019 Johan ter Heegde

Over Spinoza: in september 2020 houden we twee verschillende filosofieweken in Frankrijk. 

Lees meer...

Gilles Deleuze - het boek Dialogen - zaterdagworkshops

zaterdag 18 juni 2016 Johan ter Heegde

Gilles Deleuze en Claire Parnet - Dialogen. Dat boek gebruiken we op de achtergrond van drie zaterdagworkshops op

- zaterdag 3 september,

- zaterdag 1 oktober en

- zaterdag 5 november 2016.

Wederom op de mooie en natuurlijke locatie Buitengoed Uylenburg bij Delft (Delfgauw).  

Het boek 'Dialogen' is een van de eerste in het Nederlands vertaalde teksten van Deleuze. Monique Scheepers heeft het boek vertaald. Ze zegt ergens in het voorwoord over het boek: ‘De gebezigde taal in dit boek doet denken aan spreektaal, alleen is zij te gecultiveerd om spreektaal te zijn. We kunnen niet ‘gewoon’ lezen, maar we moeten klankkleuren aanbrengen, stembuigingen volgen, het juiste ritme vinden… We moeten als het ware al lezende de spreker horen. Deleuze zegt zelf: ‘goed lezen is erin slagen een boek te behandelen zoals je een plaat beluistert, een film of televisie-uitzending bekijkt, of een wijsje in je opneemt’. Deleuze roept op om uit de vertrouwde denkschema’s te breken en te luisteren naar het gemoed in plaats van naar het verstand. 'Pop’filosofie.

Lees meer...

Zaterdag - workshops filosofie - Spinoza - een kennismaking

zondag 27 maart 2016 Albert Wessendorp

Binnenkort, zaterdag 7 mei 2016, weer eens filosoferen op Buitengoed Uylenburg bij Delft (Delfgauw). Deze keer over een van de grootste en meest spraakmakende filosofen van onze westerse beschaving en geschiedenis van de filosofie. Bovendien een Nederlandse filosoof: Spinoza.  

De filosoof Spinoza is de laatste jaren erg populair en dat is op zijn minst verwonderlijk want zijn teksten zijn niet gemakkelijk leesbaar. Gelukkig zijn er vertalers en andere filosofen die zijn werk toegankelijk maken en ons kunnen verleiden om toch ook eens een tekst te lezen van hem persoonlijk. En dan zijn wij er uiteraard ook nog om Spinoza  “behapbaar” voor je te maken. In onze workshop gaan we proberen om bij jou belangstelling te wekken voor deze filosoof “van eigen bodem”. Mocht je al kennis hebben genomen van wat Spinoza te zeggen heeft dan is er bij ons de mogelijkheid om je kennis met anderen te delen en de vragen die je ongetwijfeld ook hebt “in discussie” te brengen. Wat komt aan bod?

Lees meer...

Workshops filosofie - Gilles Deleuze - een kennismaking

vrijdag 11 maart 2016 Johan ter Heegde

Binnenkort, 4 juni 2016, weer op een zaterdag filosoferen op Buitengoed Uylenburg bij Delft (Delfgauw). Deze keer over de filosofie, zeg maar het differentiedenken, van de Franse filosoof Deleuze.

Maar .....  of dit met elkaar uitwisselen over zijn filosofie, door hem zelf ook gezien wordt als 'filosoferen' valt sterk te betwijfelen. Voor Deleuze is filosoferen iets anders dan gezellig of intiem met elkaar rond het haardvuur mooie gedachten delen en uitwisselen. Als we dat doen, zou Deleuze zeggen, dan denken, en hij bedoelt een Denken met een hoofdletter, we eigenlijk nog helemaal niet.

Lees meer...

Het Deleuze Compendium - handige wegwijzer naar de filosofie van Deleuze

maandag 18 januari 2016 Johan ter Heegde

De groep Deleuze / Nietzsche maakt bij de start gebruik van het Deleuze Compendium van Uitgeverij Boom Amsterdam. Er is nog niet zoveel materiaal in het Nederlands over de Franse filosoof Deleuze. Het hoofdwerk "Verschil en Herhaling" is nu beschikbaar in het Nederlands. Maar een ander belangrijk hoofdwerk van Deleuze "Logique du sens" is op dit moment aleen vertaald in het Engels: "The Logic of Sense".

Lees meer...

Thomas Piketty. Gelijkheid en rechtvaardigheid of pleidooi voor differentie?

woensdag 21 januari 2015 Johan ter Heegde

Thomas Piketty stelt dat het verschil tussen arm en rijk toeneemt. De ongelijkheid van inkomen of vermogen neemt toe in een tijd dat, hier in het westen, de welvaart is toegenomen. Dat geeft verschillende vragen. Hoe komt of hoe kan dat? Wat vinden we daarvan? Hoe zit dat eigenlijk met deze waarden of idealen: gelijkheid of gelijkwaardigheid? Is (een zekere) ongelijkheid ook direct onrechtvaardig? Wat denk jij en wat zou jij willen? Hoe ga jij daarmee om? En als we toch goed naar de werkelijkheid en onszelf kijken: willen we niet allemaal verschillend, uniek zijn? Willen we niet allemaal op onze eigen wijze invulling geven aan "een goed leven".  Geef ons dan die ruimte of vrijheid voor ongelijkheid of verschil. Moeten we verschillen juist niet koesteren? Leve de differentie!

Lees meer...

Naar een tweede humanisme: van de Liefde (Franse filosoof Luc Ferry)

zondag 23 november 2014 Albert Wessendorp

Van de Franse filosoof Luc Ferry weten we dat filosofie voor hem iets heel anders is dan een kunde of kunst van logisch argumenteren, kritisch redeneren of helder denken. Dit is immers niet onderscheidend. In vele beroepen of professies is logisch nadenken, argumenteren en redeneren een essentieel deel van het werk. Voor de filosoof Luc Ferry is filosofie een zoeken naar 'heil' of betekenis in dit leven. Luc Ferry beweert dat alle belangrijke westerse filosofen antwoorden zoeken op de vraag naar een goed, gelukkig en zinvol leven. Zoals Luc Ferry zegt:

Een wereldlijke spiritualiteit; een heilsleer zonder God.

Zie het boek van Luc Ferry: "beginnen met filosofie'.

In deze workshop onderzoeken we meer diepgaand zijn visie. We kijken ook naar andere standpunten. We zijn het niet zonder meer eens met hem.

Lees meer...

Filosofisch denken. Vijf filosofen aan het woord. En een echt debat.

donderdag 14 augustus 2014 Albert Wessendorp

Wanneer spreken we van filosofisch denken? Van filosoferen? Is er verschil met ons dagelijks denken en waarin zit dan dat verschil? Als je bent afgestudeerd in de filosofie weet je dan wat het is om te filosoferen? Of is een academische opleiding helemaal niet nodig om tot filosoferen te komen? Nog een andere vraag is: waarom zou je eigenlijk willen filosoferen? Levert het je ook iets op? Of is het niet anders dan moeilijk doen over makkelijke zaken?

Lees meer...

Oosterse Filosofieën: een vergelijking met behulp van een referentiemodel

maandag 16 september 2013 Johan ter Heegde

Een workshop, mogelijk een eerste workshop van een serie met nog een aantal workshops, waarin we met elkaar het levenswerk onderzoeken van Ulrich Libbrecht, sinoloog en kenner van het Aziatische gedachtegoed (emeritus hoogleraar Universiteit Leiden en universiteit K.U. Leuven). 

Lees meer...

Ayn Rand - De Eeuwige Bron

dinsdag 27 augustus 2013 Johan ter Heegde

Boek "De eeuwige bron" van Ayn Rand. In verband met onze workshop "ethiek" heb ik de afgelopen dagen het boek “De eeuwige bron" van Ayn Rand gelezen. In de roman zet zij twee mensbeelden naast of tegenover elkaar: enerzijds het integere of het authentieke type, de individualist met een onafhankelijke geest die wil vernieuwen en anderzijds het meer angstige, meelopende type dat zich conformeert en door de ander laat bepalen.

Lees meer...

Ontdek je eigen stijl van filosoferen!

donderdag 22 augustus 2013 Albert Wessendorp

Het lijkt er sterk op dat filosofen in de loop van de tijd bescheidener zijn geworden. Bescheidener m.b.t. wat onder filosoferen verstaan moet worden. Waar het voor Plato nog ging om het schouwen van de ideeen van het Goede, Schone en Ware, definieert Paul Wouters (“Denkgereedschap 2.0”) filosofie als “verheldering van de problemen waar we in ons dagelijks leven mee te maken hebben”.

Lees meer...

Denken: wat nu?

dinsdag 13 augustus 2013 Albert Wessendorp

Nadenken over het denken lijkt als voordeel te hebben dat je datgene wat je denkt over het denken onmiddellijk kunt toetsen aan je aktiviteit van dat moment, je eigen denken dus. We zijn allemaal “ervaringsdeskundigen”! Reden genoeg dus om eens bij elkaar te gaan zitten en dit denken van ons wat nader te bekijken. Denken kan omschreven worden als ”een innerlijk of mentaal proces waarbij een voorstelling, herinnering of idee wordt gevormd” zegt Wikipedia. Daar nemen we natuurlijk geen genoegen mee! Hoezo “mentaal”? Leert Dick Swaab ons niet dat wij “slechts”ons brein zijn? Hoezo”voorstelling”? Heeft Daniel Dennett dan nog niet afgerekend met het idee dat er een mensje in ons zit die naar een film kijkt? Hoezo “proces”?

Lees meer...

Romantisch project: voor de schijn of voor een werkelijk zinvol bestaan?

donderdag 08 augustus 2013 Johan ter Heegde

Mensen hebben een onweerstaanbare behoefte de zin van het bestaan te doorgronden. Wij, mensen, hebben dat typisch verlangen van ons leven een harmonisch geheel te maken. Het romantisch wereldbeeld is één van de “leveranciers” die deze behoefte zou kunnen vervullen.

Het eenzijdig rationalisme, de vooruitgangs- en maakbaarheidsgedachte en de teloorgang van de vanzelfsprekendheden van het geloof wekken ons verlangen naar een “romantisch project”: een romantisch verlangen naar eenheid en harmonie, naar het ongedeelde, het oneindige en absolute.

Lees meer...

Hannah Arendt: filosofisch denken, hoezo? Het lost immers niets op.

woensdag 07 augustus 2013 Johan ter Heegde

De filosofe Hannah Arendt draagt haar nieuwe boek “Denken” op aan de filosoof Heidegger en ontleent aan hem in het eerste hoofdstuk van haar boek de volgende uitspraak:

  • Denken leidt niet tot kennis, in tegenstelling tot de wetenschappen.

  • Denken levert geen bruikbare levenswijsheid op.

  • Denken lost de raadsels van de wereld niet op.

  • Denken verleent niet onmiddellijk de macht om te handelen.

Daarom maar eens onderzoeken: “waarom denken?” 

Lees meer...

Ethiek in uitersten: Immanuel Kant, Jan Verplaetse en Ayn Rand.

woensdag 07 augustus 2013 Johan ter Heegde

Immanuel Kant, Jan Verplaetse en Ayn Rand. Wie verzint deze combinatie? Ondergetekende. Ethiek kun je natuurlijk nooit behandelen in een dag. Maar u weet dat we bij FVHL geen hoorcolleges geven. In workshops proberen wij u te inspireren en te prikkelen - via deze filosofen - met verschillende interessante zaken uit de ethiek. En elke deelnemer zal vervolgens op zijn eigen manier verder kunnen lezen en onderzoeken. 

Lees meer...

Ethiek in uitersten: Immanuel Kant, Jan Verplaetse en Ayn Rand.

woensdag 07 augustus 2013 Johan ter Heegde

Immanuel Kant, Jan Verplaetse en Ayn Rand. Wie verzint deze combinatie? Ondergetekende. Ethiek kun je natuurlijk nooit behandelen in een dag. Maar u weet dat we bij FVHL geen hoorcolleges geven. In workshops proberen wij u te inspireren en te prikkelen - via deze filosofen - met verschillende interessante zaken uit de ethiek. En elke deelnemer zal vervolgens op zijn eigen manier verder kunnen lezen en onderzoeken. 

Lees meer...

vrije wil:een raadsel

woensdag 19 september 2012 Albert Wessendorp

vrije wil: een raadsel

Zaterdag 8 september gaf ik over "vrije wil" een workshop met de titel "het raadsel van de vrije wil". Over "vrije wil" iets presenteren vergt een behoorlijk investering maar het levert mij ook altijd het nodige op. De discussie over de vrije wil met de deelnemers is erg boeiend en brengt mij weer nieuwe inzichten. Daarnaast vind ik het leuk om de deelnemers beter te leren kennen en dat lukt prima want de gesprekken,ook deze keer over "vrije wil" worden door onze deelnemers, mede op ons (Johan en ik) verzoek, altijd rijkelijk voorzien van voorbeelden uit de dagelijkse praktijk.

Lees meer...

Word zelf filosoof!

woensdag 01 juni 2011 Albert Wessendorp

Jan Bransen, hoogleraar filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, wil de filosoof in ons tot leven wekken. Hij doet dat door allereerst duidelijk te maken dat het simpelweg hebben van een mening nog iets anders is dan een mening die we ons oprecht, grondig en kritisch hebben toegeëigend. De journalist, de wetenschapper en de literator hebben dat laatste naar de mening van Bransen wel gedaan. Ook de filosoof hoort bij dit drietal. In welk opzicht verschilt nu de filosoof van deze andere “opiniemakers”?

Lees meer...

debat over film "The Red Chapel"

zondag 09 januari 2011 Johan ter Heegde

Ik zag vanmiddag, 9 januari 2011, in het Filmhuis in Den Haag de documentaire 'The Red Chapel' die gaat over twee Deense  komieken, die in Zuid-Korea zijn geboren en in Denemarken zijn opgegroeid. In het kader van een culturele uitwisseling voeren zij in Noord-Korea een voorstelling op. Inzet is het  dictatoriale regime door middel van humor op de hak  te nemen. Maar de zaak verloopt al snel na aankomst anders, want gaandeweg bepalen de Noord Koreanen steeds meer de inhoud van de voorstelling. Zie voor meer details www.theredchapel.com en zie  www.filmhuisdenhaag.nl/film/3080/the-red-chapel.aspx

Lees meer...

filosofie als levenskunst

woensdag 12 mei 2010 Johan ter Heegde

Filosofie als levenskunst: twee gedaanten van filosofie?

De levenskunst is terug. Filosofie als levenskunst is in. De hype of belangstelling voor filosofie gaat gepaard met grote verwachtingen: filosofie als consult, hulp, therapie of ‘spirituele’ dienst. Terwijl  de vrije, op kennis en wetenschap gebaseerde en moderne mens ‘vooruitgaat’ en steeds meer te kiezen heeft, keert de filosofie terug naar haar wortels en probeert haar oorsprong opnieuw te herinneren. Zo probeert de filosofie van de levenskunst te antwoorden op levensvragen. Zij wil antwoord geven op de vraag naar hoe te leven. Zij poogt te antwoorden op vragen over eindigheid, lijden, passie, lot en noodlot.

Lees meer...

nacht van de filosofie

vrijdag 16 april 2010 Johan ter Heegde

Het was druk op kantoor, afgelopen vrijdagmiddag. Ik moest me haasten om op tijd in Amsterdam te zijn voor ‘de nacht van de filosofie’. Maar om acht uur was ik er, in Felix Meritus in Amsterdam. Het was er gezellig druk. Bijzonder leek me deze keer om Peter Bieri te ontmoeten. De filosoof die onder het pseudoniem Pascal Mercier verschillende romans heeft geschreven, zoals `Nachttrein naar Lissabon’ en Perlmann's zwijgen'. Verrukkelijke romans waarin filosfische reflectie en inzicht combineren met een geraffineerde verteltrant en zo de lezer tot de laatse bladzijde blijft boeien. Helaas bleek Peter Bieri plotseling verhinderd en kwam Joep Dohmen, met een alternatief. Joep Dohmen is hoogleraar ethiek en schrijver van verschillende boeken over levenskunst of beter gezegd: de filosfie van de levenskunst. Joep gaf een interessante en bondige samenvatting van het schrijverschap en van het filosofisch werk van Peter Bieri: ‘Het handwerk van de vrijheid’.

Lees meer...

Eagleton gelezen

dinsdag 06 april 2010 Albert Wessendorp

Terry Eagleton (Uitgeverij Atlas 2007) heeft een aardig boekje geschreven over de zin van het leven. Hij vraagt zich allereerst af of: "wat is de zin van het leven?" wel een echte vraag is en refereert aan het onderscheid dat Wittgenstein maakte tussen echte en nepvragen. Het feit dat bedoelde vraag op eenzelfde manier is gestructureerd als bijv. de vraag: "wat is de kleur van die gordijnen?" betekent nog niet dat er op de vraag naar de zin van het leven ook een antwoord gegeven zou kunnen worden. Volgens W. is er geen oplossing, geen antwoord op de vraag te geven en waarom zou alles wat onder het begrip menselijk leven valt ook een enkele betekenis moeten hebben? Begrippen als "zin" en "betekenis" zijn verdacht geworden. Dingen zijn zichzelf en verwijzen nergens naar, zo is de postmoderne insteek. Moeten we dan maar afzien van het stellen van de vraag? Eagleton vindt dit niet nodig hetgeen niet verrassend is gelet op het feit dat hij zijn boekje heeft geschreven.

Lees meer...

filosofie studeren maakt niet gelukkig

zondag 28 februari 2010 Johan ter Heegde

Ik las ergens schrijfster en filosofe Patricia De Martelaere (zij is overleden) bekennen dat ze zich nooit echt gelukkig heeft gevoeld met de filosofie. Zij zegt: “Ik begon filosofie te studeren vanuit het verlangen om eindelijk te weten te komen hoe het zit in de wereld. Hoe de werkelijkheid is. Hoe ik zelf in elkaar zit. Sommige jonge mensen hebben dat verlangen. Dan raak je als filosofiestudent wel snel ontgoocheld, omdat filosofie daar helemaal niet over gaat. Filosofie studeren gaat over de theorieën van filosofen.”
Tot zover Patricia De Martelaere.

Lees meer...